Ścieżka nawigacyjna

Ikony społecznościowe

Treść strony

W mińskim tyglu kulturowym

1 - Plac Dworcowy

Ostatnia z planowanych tras zaczyna się na dworcu kolejowym lub autobusowym. Po stronie zachodniej znajdują się zabudowania Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego im. Polskiej Macierzy Szkolnej, a po wschodniej w budynku z czerwonej cegły – Szkoły Salezjańskie (trasa Z hrabiną i ułanem). Widać zabytkową Wieżę Ciśnień. My kierujemy się w stronę parku k/dworca autobusowego, po drodze mijamy plac zabaw dla dzieci i siłownię zewnętrzną (propozycje ćwiczeń umieszczono po opisie tras). Możemy przeprowadzić rozgrzewkę przed dalszą drogą.

2 - Ulica Józefa Piłsudskiego

Skręcamy w ul. Józefa Piłsudskiego. Nie przypomina ona swojej poprzedniczki ul. Karczewskiej. Choć przeszłość miesza się z teraźniejszością, obok zachowanych przedwojennych drewnianych domów, budowane są nowe, usługowe i mieszkalne. Znajdziemy tu szereg lokali gastronomicznych. W głębi ul. B. Limanowskiego, a przy niej wille, przykłady architektury drewnianej. Na wysokości skweru gen. Zygmunta Piaseckiego skręcamy w prawo w ul. Romualda Traugutta.

  • Kościół Starokatolicki Mariawitów pw. Narodzenia...

3 - Kościół Mariawicki

Dochodzimy do ul. Romualda Traugutta. Przed nami kościół z pocz. XX w., to starokatolicka parafia mariawitów. Nawiązująca do neogotyku budowla z czerwonej cegły reprezentuje tzw. styl wiślano-bałtycki będący formą dominującego w sztuce sakralnej stylu narodowego. Upowszechnił go znany architekt – Józef Pius Dziekoński.

Kościół Mariawicki pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny

Początek XX w. zaowocował na ziemi mińskiej powstaniem parafii mariawickich. W 1905 r. doszło do rozłamu parafii katolickiej w Cegłowie, a rok później – w Wiśniewie. Mińscy mariawici od 1907 r. posiadali własną kaplicę. W tym samym roku działkę pod budowę kościoła kupił Bp M. Wawrzyniec Rostworowski z Wiśniewa. Wybudowaną świątynię pw. NNMP konsekrował Bp M. Michał Kowalski, od 22 lutego 1909 r. stała się ona centrum mińskiej parafii Starokatolickiego Kościoła Mariawitów. Przywieziony z Płocka i umieszczony w świątyni krzyż jest darem M. Franciszki Kozłowskiej. Od 1925 r. mińscy mariawici mieli stałego proboszcza – Bernarda Kuklę, obecnie od 2000 r. funkcję tę pełni ks. Jan Opala. Z jego inicjatywy gruntownie wyremontowano ponad stuletnią świątynię. Najbardziej widoczne zmiany to budowa wieży i zakup dzwonu. Kapłan Opala jest otwarty na działalność kulturalną, udostępnia kościół dla zwiedzających czy na Noc Muzeów. Obiekt wpisany do rejestru zabytków w 2007 r. Po obejrzeniu kościoła, dawną ul. Klasztorną dziś Spółdzielczą dochodzimy do ul. J. Mireckiego (przed wojną Mostowa), skręcamy w prawo. Na tzw. Piaskach w okolicach ul. Spółdzielczej handlowano końmi, bydłem i trzodą.

Do ul. Spółdzielczej przylega ul. Rodziny Sażyńskich. Nadanie nazwy odbyło się jeszcze za komunistycznych czasów i zapewne dlatego ta zaangażowana w działalność AK-owską rodzina została patronem niewielkiej i leżącej na uboczu uliczki. Ważne, że doczekała tego wydarzenia Stefania Sażyńska.

Zanim przejdziemy przez most na rzece Srebrnej, warto rzucić okiem na widoczne z lewej strony bulwary. Zakończona we wrześniu 2014 r. przebudowa ul. Bulwarnej stworzyła funkcjonalny zakątek w miejskiej przestrzeni, świetne miejsce do odpoczynku i spacerów. Stanowi je 410 m pokrytej kostką brukową drogi z ciągiem pieszo-rowerowym, parkingami i zielenią oraz nowoczesnymi ławkami w zatoczkach wypoczynkowych. Stajemy na moście Jana Himilsbacha, pod nami uregulowany nurt rzeki Srebrnej. Za mostem po lewej stronie ul. Nadrzeczna. Tu przed wojną mieściła się siedziba gminy żydowskiej i bożnica, ale także oddana do użytku w 1926 r. elektrownia miejska. Przypuszcza się, że okazały budynek bożnicy mógł być dworem cadyka chasydzkiego Jakuba Perłowa. W czasie wojny ulicę włączono do getta.

  • Ul. Bulwarna.
  • Plac Lotników Polskich.

4 - Plac Lotników Polskich

Wraz z pnącą się nieco pod górę ul. Józefa Mireckiego, po kilometrowym spacerze, doszliśmy do skrzyżowania z ul. Siennicką. Po prawej stronie park i Plac Lotników Polskich, wcześniej Plac Wolności, a przed II wojną światową – Rynek Górki.

Rynek Górki

Był małym prostokątnym placem rynkowym położonym w niewielkiej odległości od głównego rynku miasta, przy drodze do Siennicy. Ukształtowano go na wzór średniowieczny tj. z wychodzącymi z narożników ulicami. Kiedyś była tu wieś Górki. Została wchłonięta przez rozrastający się w kierunku płd. Mińsk. Nazwę Górki wymienia się ostatni raz w 1750 r. Jeszcze w l. 50. XX w. w płd. pierzei rynku stały drewniane, kryte gontem domy, wśród nich budynek XVIII-w. garncarni. W międzywojniu handlowano tu nabiałem.

Stara garncarnia

Drewniany budynek garncarni znajdował się w płd. części Rynku Górki. W k. XX w. został rozebrany. Na podwalinie szczytowej ściany budynku wycięto napis: Bóg Widzi Czas Ucieka Śmierć Goni Wieczność Czeka Ano Dni 1776 di 9 Juli. Nad nim umieszczono inny: Przez Jana Licińskiego budowane domostwa.

W centrum placu w 2005 r. ustawiono nawiązujący do akrobacji lotniczych pomnik, któremu towarzyszą cztery tablice chronologiczne odnoszące się do dziejów 1. Pułku Lotnictwa Myśliwskiego Warszawa. Od momentu odsłonięcia pomnika, co roku w maju odbywają się tu obchody Święta 23. Bazy Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazowieckim. W ramach obchodów na lotnisku w Janowie organizowane są pikniki lotnicze. W 2014 r. jednostka była gospodarzem obchodów Dni z Wojskiem Polskim. Kompanie honorowe lotników uczestniczą w patriotycznych obchodach rocznicowych w mieście. Nieco dalej, przy ul. Siennickiej 17 uroczystą oprawę mają miejskie obchody rocznic powstania styczniowego przy pomniku Bohaterów Powstania z 1863 r. Uroczystość przygotowuje młodzież Gimnazjum Miejskiego nr 3. Obchody odbywają się w miejscu egzekucji powstańców, ich miejsce pochówku jest nieznane. Pierwszą tablicę upamiętniającą te wydarzenia umieszczono w 1938 r. W 1963 r. nową ufundowali rzemieślnicy, a kolejną w 2003 r. – samorząd miejski.

Ciekawa historia wiąże się z krzyżem, który od początku stał w miejscu kaźni powstańców. Podczas prac w latach 60. XX w. komuniści wykorzystali okazję i usunęli go. Szewc Jan Woliński na swojej posesji przechował krzyż, który w 1991 r. wrócił na dawne miejsce. W 1995 r. TPMM nadało J. Wolińskiemu tytuł honorowego członka towarzystwa.

Zespół Szkół Miejskich nr 2

Od 1925 r. w miejscu ZSM nr 2 funkcjonowała Szkoła Powszechna im. M. Kopernika. W murowanym budynku po fabryce Dobrowolskiego Drzewodar przy ul. Siennickiej 33 początkowo uczyli się tylko chłopcy. Szkołą kierował Józef Turowski. W czasie wojny Niemcy w szkole przetrzymywali Żydów, których zamordowano 10 stycznia 1943 r., a budynek podpalono. Miejsce kaźni ok. 220 osób upamiętnia znajdująca się na terenie placówki tablica. W 1959 r. w miejscu spalonej szkoły postawiono nowoczesny pawilon, w którym zlokalizowano Szkołę Podstawową nr 4 im. Hanki Sawickiej, potem od 1999 r. gimnazjum. W 2003 r. Gimnazjum nr 3 im. Janusza Kusocińskiego przeniosło się do nowego dwupiętrowego budynku. Od r. szk. 2012/2013 dodatkowo mieści się w nim Szkoła Podstawowa nr 4. Utworzony zespół posiada halę sportową i boisko z nawierzchnią akrylową. W 2012 r. zakończono budowę wyposażonego w dwa zestawy zabawowe placu zabaw. Gimnazjum organizuje Powiatowy Turniej Taneczny i Powiatowy Konkurs Piosenki Kabaretowej i Teatralnej. Wracamy na trasę, wędrując dalej ul. 1 PLM Warszawa, po lewej stronie mijamy kolejny Zespół Szkół – tym razem średnich, a po prawej – mającą charakter zabytkowy tzw. starą część Szpitala Powiatowego.

Zespół Szkół im. Marii Skłodowskiej-Curie

Początek szkoły to utworzenie w 1963 r. Technikum Chemicznego. W r. szk. 1973/74 placówka przenosi się z mińskiego pałacu do wybudowanego budynku przy ul. 1 PLM Warszawa. Obecnie szkoła oferuje naukę w LO, Technikum i ZSZ oraz w Medycznej Szkole Policealnej. Poza konkursami powiatowymi dla młodzieży, interesującą imprezą jest Pokoleniowy Turniej Szkół Ponadgimnazjalnych w Piłkę Nożną Mężczyzn. Organizowane są Zjazdy Absolwentów. Zespół dysponuje boiskami z nawierzchnią asfaltową i trawiastą oraz salą sportową.

5 - Szpital Powiatowy im. Jędrzeja Śniadeckiego

Pierwszy szpital w Mińsku założono w 1557 r. Podporządkowana parafii i pełniąca rolę przytułku placówka przetrwała prawdopodobnie do końca I RP. Szpital powiatowy w Nowomińsku zaczęli budować Rosjanie, w 1917 r. został ukończony i oddany do użytku. Pierwszym zatrudnionym lekarzem był dr Stanisław Kasperski. Od samego początku funkcjonowała przy lecznicy kaplica Św. Ducha. W 2014 r. miński szpital obchodził 100-lecie istnienia. W łączniku między budynkiem głównym a oddziałem wewnętrznym umieszczono tablice: dr Jana Grzeszaka, Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Maryi, jak również galerię zdjęć wszystkich dyrektorów placówki. Długoletni dyrektor placówki dr Julian Grzeszak (1900-1985) otrzymał od Rady Miasta tytuł Zasłużony dla Miasta Mińsk Mazowiecki

  • Cmentarz Żydowski (ul. 1 PLM Warszawa).

6 - Cmentarz Żydowski

Po niemal 2 km wędrówki jesteśmy na wysokości jednego z lepiej zachowanych cmentarzy żydowskich na Mazowszu (wejście od ul. Dąbrówki). Pochodzi on z 2. poł. XIX w. Do 1927 r. teren nekropolii leżał poza miastem, potem wynoszący 3,2 ha obszar włączono do Mińska. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1870 r. W 1963 r. cmentarz zamknięto, dwa lata potem na jego terenie ustawiono pomnik upamiętniający 5,5 tys. zamordowanych żydowskich mieszkańców miasta. Fundatorami byli mińscy Żydzi przebywający na emigracji we Francji i w Izraelu. Budowę pomnika organizowała również ocalała z zagłady mińszczanka – Roma Byczuk. Miejsce, mylnie nazywane kirkutem, posiada imponującą liczbę zachowanych macew. Co roku w sierpniu cmentarz jest miejscem obchodów rocznicy likwidacji mińskiego getta – 22 sierpnia 1942 r. Z cmentarza wędrujemy do ronda adwokata, posła na sejm I kadencji, działacza opozycyjnego Jana Mizikowskiego. Przed nami wybudowane w 2001 r. we współpracy miasta i SM Przełom boiska osiedla Targówka.

Wojsko

Warto, dysponując większą ilością czasu, ul. Jana Łupińskiego dojść do Jednostki Wojskowej. Pierwsze budynki koszarowe w mieście zbudowali Rosjanie dla 38. Włodzimierskiego Pułku Ułanów. W l. 1921-1939 w koszarach stacjonował 7. PUL, po II wojnie światowej jednostki Wojskowej Służby Wewnętrznej (do 1991 r.), potem Ośrodek Żandarmerii, a po nim 2. Mińsko-Mazowiecka Brygada Obrony Terytorialnej im. Gen. Franciszka Kleeberga i od 2005 r. – Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej. Działalność edukacyjną dla wojska prowadzi Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej. Na terenie jednostki znajduje się pamiątkowy głaz, miejsce pochówku ulubionej klaczy Marszałka Józefa Piłsudskiego – Kasztanki oraz otworzona w 1996 r. Sala Tradycji. Zachowały się dawne budynki koszarowe z l. 20. XX w., m.in. łaźnie, stajnie i ujeżdżalnia. W dawnej ujeżdżalni urządzono halę sportową. Poza terenem jednostki wojsko zawiaduje boiskami rekreacyjno- sportowymi i Klubem Żandarmerii Wojskowej. Ile to ważnych osób gościło w mińskich koszarach: i Piłsudski, i Sosnkowski, i Wieniawa-Długoszowski, a jeszcze przed nimi – późniejszy regent i prezydent Finlandii – Carl Gustaw Mannerheim. W l. 1909-1911 pełnił on funkcję dowódcy stacjonującego w Mińsku 13. Włodzimierskiego Pułku Ułanów.

7 - Ulica Dąbrówki

Od ronda J. Mizikowskiego do Szkoły Podstawowej nr 2 dzieli nas ok. 900 m. Ulica jest częścią drogi powiatowej do Cegłowa. Dochodzimy do budynku szkolnego. Kiedyś był tu drewniany barak, obecnie dwupiętrowa szkoła z dużym zapleczem sportowym. Dąbrówka to szkoła z tradycjami. Jej wizytówką jest Regionalny Zespół Pieśni i Tańca Dąbrówka. W 1996 r. założyła go wieloletnia dyrektor szkoły Bogusława Bednarska. Jest to zespół wielopokoleniowy, ale trzon stanowią uczniowie i absolwenci Dwójki.

Szkoła Podstawowa nr 2 im. Dąbrówki

Szkoła jako placówka dla dziewcząt powstała w 1922 r., od 1925 r. mieściła się w barakach przy ul. Błonie. Od r. szk. 1928/29 nosiła imię Dąbrówki. W czasie wojny był tu szpital, a potem stacjonowali Niemcy. W 1954 r. rozpoczęto budowę oddanego do użytku cztery lata później budynku. W l. 1979-1982 rozbudowano go i zmodernizowano. W 2001 r. oddano do użytku nowoczesny i wielofunkcyjny obiekt sportowy – halę sportową oraz boisko ze sztuczną trawą i 200 m bieżną tartanową oraz plac zabaw. Szkoła organizuje liczne konkursy, w tym Powiatowy Konkurs Ortograficzny. Dysponuje jedyną w mieście założoną przez Janinę Baranowską – Izbą Regionalną.

8 - Plac Stary Rynek

Dochodzimy do Placu Stary Rynek, miejsca, gdzie kończymy trasę. Na wybrukowanym szlachetną kostką oraz pokrytym zielenią rynku odbywają się różne imprezy (trasa Wyprawa po zdrowie przez targowy gród). Stałymi datami w kalendarzu są obchody rocznic: 17 sierpnia – Bitwa Warszawska czy 11 listopada – Odzyskanie Niepodległości. Warto zaprosić na Targ Bożonarodzeniowy Kupieckie Mensko organizowany przez MZM. Niedaleko rynku możemy obejrzeć kolejny odsłonięty w marcu 2015 r. przy ul. Kościelnej Przystanek Film. Jego motywem przewodnim jest film. W Mińsku kręcono sceny do Brzeziny i Pierścionka z orłem w Koronie Andrzeja Wajdy czy Europa, Europa Agnieszki Holland. Podobnie jak inne elementy projektu edukacyjnego MDK, przystanek przybliża też historię ulicy, osób i miejsc, np. apteki Pfadta przy Starym Rynku.

Andrzej Wajda na mińskim rynku nakręcił sceny do filmu Brzezina wg scenariusza Jarosława Iwaszkiewicza. Scenografią stała się drewniana zabudowa zachodniej pierzei rynku oraz bruk dzisiejszej ul. Nadrzecznej. Statystami byli mińszczanie, w tym grupa romskich kobiet z dziećmi. Scenę trwającą w filmie 2 minuty kręcono w mieście cały dzień.

Kontakt

[obiekt mapy]

Urząd Miasta Mińsk Mazowiecki

ul. Konstytucji 3 Maja 1
05-300 Mińsk Mazowiecki

tel. 25 759 53 00, 11; fax: 25 758 40 25
www.minsk-maz.pl
sekretariat@umminskmaz.pl

Stopka strony

Strona powstała w ramach projektu "Poprawa atrakcyjności turystycznej Mińska Mazowieckiego poprzez tworzenie kompleksowej oferty turystyczno-rekreacyjnej"
współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
w ramach Regionalego Programu Operacyjnego Województwa Mazowieckiego 2007-2013

Ułatwienia dostępu        Przeczytaj oświadczenie o dostępności
Rozmiar czcionki
Wersja o wysokim poziomie kontrastu
Przełącz się na widok strony o wysokim kontraście.
Powrót do domyślnej wersji strony zawsze po wybraniu linku "Graficzna wersja strony" znajdującego się w górnej części witryny.